Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Choinka

Zobacz hasło choinka w Wikisłowniku

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o choince

• Boże Narodzenie
• opłatek

p • d • e Boże Narodzenie Chrześcijaństwo Wigilia • Narodziny Jezusa Chrystusa • Data narodzin Jezusa • Szopka bożonarodzeniowa • Jezus • Maria • Józef • Pomazaniec • Archanioł Gabriel • Trzej Królowie (Kacper • Melchior • Baltazar) • Gwiazda Betlejemska • Herod Wielki • Rzeź niewiniątek • Mikołaj z Miry • Betlejem • Objawienie Pańskie • Adwent • Roraty • Pasterka • Wizyta duszpasterska • Ofiarowanie Pańskie Postacie folklorystyczne Śnieżynka • Święty Mikołaj (Biegun północny • Korvatunturi • Rovaniemi) • Gwiazdor • Elf Świętego Mikołaja • Renifer • Rudolf czerwononosy Renifer • Sinterklaas • Dziadek Mróz • Starucha Zima • Befana • Zwarte Piet Zwyczaje Mikołajki • Jasełka • Kolędnicy • Herody • Little Christmas • Jul • Piniata • Weihnachtsmarkt • Oświetlenie Atrybuty Choinka • Bombka • Zabawki choinkowe • Łańcuch choinkowy • Kartka świąteczna • Znaczek • Skarpeta świąteczna • Christmas cracker • Szaloncukor • Räucherkerzchen • Kolęda • Muzyka • Dziadek do orzechów • Kalendarz adwentowy • Wieniec adwentowy • Lampion adwentowy • Podłaźniczka • Opłatek • Karp • Makówki • Barszcz z uszkami • Pierogi z grzybami • Piernik • Kutia • Moczka • Kompot z suszonych owoców Muzyka Muzyka • Kolędy • Festiwal Kolęd i Pastorałek Zobacz też Filmy • Kuchnia • Betlejemskie Światło Pokoju Według kraju Boże Narodzenie na Ukrainie • we Włoszech

Symbolika ozdób choinkowych, jak i samego drzewka, ma swe korzenie w tradycji ludowej, częściowo wyrosłej też na gruncie biblijnym:

• Gwiazda Betlejemska, którą umieszczano na szczycie drzewka od ubiegłego wieku, miała pomagać w powrotach do domu z dalekich stron.
• Oświetlenie choinki broniło dostępu złym mocom, a także miało odwrócić nieżyczliwe spojrzenia ludzi (zły urok). W chrześcijańskiej symbolice religijnej wskazywało natomiast na Chrystusa, który według tych wierzeń miał być światłem dla pogan.
• Jabłka zawieszane na gałązkach symbolizowały biblijny owoc, którym kuszeni byli przez Szatana Diabła Adam i Ewa. Później zastąpiono je małymi rajskimi jabłuszkami. Pierwotnie zapewnić miały zdrowie i urodę.
• Orzechy, zawijane w sreberka nieść miały dobrobyt i siłę.
• Papierowe łańcuchy przypominały o zniewoleniu grzechem, ale np. w okresach rozbiorów miały wymowę politycznych okowów. Zaś w ludowej tradycji niektórych regionów Polski uważano, że łańcuchy wzmacniają rodzinne więzi oraz chronią dom przed kłopotami.
• Dzwonki oznaczają dobre nowiny i radosne wydarzenia.
• Anioły mają opiekować się domem.
• Jemioła. Ten symbol przybył do nas z Anglii. Pod jemiołą całują się zakochani oraz skłócone ze sobą osoby. Pęk jemioły należy trzymać w domu do następnych świąt.
• Samo żywe drzewko stało się w chrześcijaństwie symbolem Chrystusa jako źródła życia.

Dawnymi, tradycyjnymi zdobieniami choinkowymi były ciastka, pierniczki (wypiekane często w kształcie serc), orzechy, małe, czerwone tzw. rajskie jabłuszka, własnoręcznie wykonywane w czasie adwentu ozdoby z bibuły, kolorowych papierów, piórek, wydmuszek, słomy i źdźbeł traw, kłosów zbóż itp. Na gałązkach w wieczór wigilijny zapalano świeczki i tzw. zimne ognie. Współcześnie, w zależności od kraju, ubiera się je nieco inaczej. Dekoruje się choinkę bombkami, cukierkami, papierowymi ozdobami (jak dawniej), srebrnymi i złotymi włosami anielskimi. W większości krajów drzewko ubiera wspólnie cała rodzina w dzień wigilijny. W krajach znajdujących się pod wpływem tradycji angielskiej i amerykańskiej, drzewko ubiera się wcześniej.

Dawniej na wsiach przyniesienie choinki do domu miało cechy kradzieży obrzędowej: gospodarz rankiem w Wigilię udawał się do lasu, a wyniesiona z niego choinka czy gałęzie, "ukradzione" innemu światu, za jaki postrzegany był las, miały przynieść złodziejowi szczęście. Tradycja przynoszenia żywego drzewa do domu być może ma swe korzenie w praktykowanym dawniej stawianiu w czasie adwentu przystrojonego drzewka w przedsionku kościoła.

Nieco później obyczaj ten przejął Kościół katolicki, rozpowszechniając go w krajach Europy Północnej i Środkowej.

W XIX wieku choinka zawitała w Anglii i Francji, a potem do krajów Europy Południowej. Od tej pory jest najbardziej rozpoznawanym symbolem świąt Bożego Narodzenia.

Do Polski przenieśli ją niemieccy protestanci na przełomie XVIII i XIX wieku (w okresie zaborów) i początkowo spotykana była jedynie w miastach. Stamtąd dopiero zwyczaj ten przeniósł się na wieś, w większości wypierając tradycyjną polską ozdobę, jaką była podłaźniczka oraz zastępując znacznie starszy, słowiański zwyczaj (znany jeszcze z obchodów Święta Godowego) dekorowania snopu zboża, zwanego Diduchem^[3][4][5][6].

W wielu kulturach drzewo, zwłaszcza iglaste, jest uważane za symbol życia i odradzania się, trwania i płodności. Jako drzewko bożonarodzeniowe, pojawiło się w XVI wieku, lecz prawdopodobnie już wcześniej występowało jako rajskie "drzewo dobrego i złego" w misteriach o Adamie i Ewie, wystawianych w wigilię Bożego Narodzenia. Jest to związek bardzo luźny i trudny do ustalenia, podobnie jak odwoływanie się do drzewa Krzyża z Golgoty, które jak głosi legenda, zbito z rajskiego drzewa życia. Tradycja choinek narodziła się w Alzacji^[2], gdzie wstawiano drzewka i ubierano je ozdobami z papieru i jabłkami (nawiązanie do rajskiego drzewa). Wielkim zwolennikiem tego zwyczaju był Marcin Luter, który zalecał spędzanie świąt w domowym zaciszu. Choinki więc szybko stały się popularne w protestanckich Niemczech.